Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) mevzuatı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve bankacılık protokolleri; emeklilerin haklarını ararken sıklıkla karşılaştığı ve hatalı yorumlandığında binlerce liralık maddi kayba yol açabilen karmaşık bir terminolojiye sahiptir. 'Kıstelyevm nedir?', 'Tahsis numaram maaş günümü nasıl belirler?', '4A, 4B ve 4C arasındaki promosyon farkları nelerdir?' ve 'Maaş blokesi hangi kanuna aykırıdır?' soruları, her gün yüz binlerce emeklinin internette yanıt aradığı temel konulardır.

Bu otoriter terimler sözlüğü; sitemizdeki tüm banka rehberlerini, yasal hak incelemelerini ve hesaplama araçlarını birbirine bağlayan merkezi bir bilgi ve iç bağlantı hub'ı niteliğindedir. Bir banka şubesine gittiğinizde, e-Devlet üzerinden işlem yaparken veya müşteri hizmetleriyle görüşürken haklarınızı tam ve eksiksiz savunabilmeniz için SGK ve emekli promosyon dünyasının en kritik terimlerini, formüllerini ve emsal kanun maddelerini bir araya getirdik.

Terimler Sözlüğünün Amacı ve Emekliler İçin Stratejik Önemi

Bankacılıkta bilgi güçtür. Emeklilerin bankalarla yaşadığı uyuşmazlıkların %80'i, sözleşmelerde yer alan teknik hukuki terimlerin (örneğin 'kıstelyevm mahsubu', 'SGDP kesintisi', 'muvafakatname' veya 'şube intikali') tüketici tarafından tam anlaşılamamasından kaynaklanmaktadır. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 4. maddesi, tüketicinin açıkça bilgilendirilmesini zorunlu kılmaktadır. Aşağıdaki bölümlerde yer alan tanımlar, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararları ve resmi mevzuat hükümleriyle birebir uyumludur.

Sigortalılık Statüleri: 4A (SSK), 4B (Bağ-Kur) ve 4C (Emekli Sandığı)

5510 sayılı Kanun öncesinde SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı olarak bilinen kurumlar, kanunun 4. maddesiyle tek bir çatı altında birleştirilmiş ve harflerle kodlanmıştır:

  • 4A (Eski SSK): Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılan işçileri ve bu kapsamda emekli olan vatandaşları ifade eder. Türkiye'deki emeklilerin en kalabalık grubunu oluştururlar. Promosyon başvurularında e-Devlet üzerindeki '4A Banka ve Adres Değişikliği' ekranını kullanırlar.
  • 4B (Eski Bağ-Kur): Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan esnaf, sanatkâr, şirket ortağı ve tarımsal faaliyette bulunan çiftçi emeklilerini kapsar. 4B emeklileri maaşlarını taşırken '4B Banka ve Adres Değişikliği' modülünü seçer.
  • 4C (Eski Emekli Sandığı): Kamu idarelerinde kadrolu veya sözleşmeli çalışan memur emeklileri ile dul-yetim hak sahiplerini ifade eder. 4C emeklilerinin maaş baremleri çoğunlukla daha yüksek olduğundan bankaların özel promosyon paketlerinden en üst dilimden yararlanırlar.

Kıstelyevm İlkesi: Erken Taahhüt Feshinde Gün Bazlı İade Formülü

Kıstelyevm, hukuk terminolojisinde Arapça kökenli bir kavram olup 'kullanılan süreye oranlama, gün bazlı hesaplaşma' anlamına gelir. Emekli banka promosyonu sözleşmelerinde kıstelyevm ilkesi, erken banka değişikliğinde emeklinin bankaya ne kadar para iade edeceğini belirleyen yegane adil matematiksel terazidir.

Kıstelyevm Matematik Formülü:

İade Edilecek Ceza Bedeli = (Peşin Alınan Toplam Promosyon ÷ 36 Ay) × Kalan Taahhüt Ayı Sayısı

Somut Hesaplama Örneği:

  • Bir bankadan 3 yıllık taahhütle peşin 18.000 TL promosyon aldınız.
  • Aylık promosyon hak edişiniz: 18.000 TL ÷ 36 Ay = 500 TL / Ay
  • 14 ay sonra başka bir bankanın 25.000 TL verdiğini gördünüz ve geçmek istediniz.
  • Banka taahhüdünüzde kalan süre: 36 - 14 = 22 Ay
  • Eski bankaya geri ödeyeceğiniz net tutar: 22 Ay × 500 TL = 11.000 TL
  • Yeni bankadan alacağınız nakit: 25.000 TL
  • Net Kazancınız: 25.000 TL - 11.000 TL = 14.000 TL anında net kâr!

Bu hesaplamayı saniyeler içinde hatasız yapmak için sitemizin Cayma Bedeli Net Kazanç Simülatörü aracını kullanabilirsiniz.

Tahsis Numarası ve Maaş Ödeme Günleri Bağlantısı

Tahsis Numarası, SGK tarafından emeklilik talebi onaylanan her vatandaşa verilen ve tüm emeklilik dosyasını takip eden resmi kimlik kodudur. Tahsis numarasının son rakamı, emekli maaşınızın her ay hangi gün bankaya yatacağını ve banka promosyonunuzun sisteme ne zaman düşeceğini belirler:

  • 4A (SSK) Emeklileri İçin Ödeme Günleri:
    • Son rakamı 9 olanlar ayın 17'sinde
    • Son rakamı 7 olanlar ayın 18'inde
    • Son rakamı 5 olanlar ayın 19'unda
    • Son rakamı 3 olanlar ayın 20'sinde
    • Son rakamı 1 olanlar ayın 21'inde
    • Son rakamı 8 olanlar ayın 22'sinde
    • Son rakamı 6 olanlar ayın 23'ünde
    • Son rakamı 4 olanlar ayın 24'ünde
    • Son rakamı 2 olanlar ayın 25'inde
    • Son rakamı 0 olanlar ayın 26'sında maaş alır.
  • 4B (Bağ-Kur) Emeklileri İçin Ödeme Günleri:
    • Son rakamı 9, 7, 5 olanlar her ayın 25'inde
    • Son rakamı 3, 1 olanlar her ayın 26'sında
    • Son rakamı 8, 6, 4 olanlar her ayın 27'sinde
    • Son rakamı 2, 0 olanlar her ayın 28'inde maaş alır.
  • 4C (Emekli Sandığı) Emeklileri İçin: Maaşlar her ayın 1'i ile 5'i arasında doğum tarihine veya derece/kademe döngüsüne göre üçer aylık veya aylık olarak ödenir.

A'dan Z'ye SGK ve Promosyon Terimleri Semantik Karşılaştırma Matrisi

Aşağıdaki semantik tabloda, emeklilerin en çok karşılaştığı 12 kritik kavramın hukuki karşılıkları ve hak arama mekanizmaları özetlenmiştir:

Terim / Kavram Yasal Dayanak / Kod Pratik Anlamı Emeklinin Yasal Hakkı
Kıstelyevm 6502 S.K. Md. 4 Erken fesihte kalan gün bedelinin iadesi Ceza ve faiz ödemeden banka değiştirme
Maaş Blokesi 5510 S.K. Md. 93 Banka veya icranın hesaba koyduğu kısıtlama Hukuksuzdur, dilekçeyle anında kaldırılır
SGDP 5510 S.K. Md. 30 Sosyal Güvenlik Destek Primi (Çalışan Emekli) Promosyon hakkını kesinlikle etkilemez
Tahsis Numarası SGK Sicil Tüzüğü Emeklilik dosyasının resmi sicil anahtarı Maaş ve promosyon gününü kesinleştirir
İntikal Oranı 5510 S.K. Md. 34 Dul ve yetime maaşın pay edilme yüzdesi Promosyon hisse oranında (%75, %50, %25) ödenir
Haciz Yasağı İİK Md. 82 / 5510 Md. 93 Emekli maaşının icraya karşı dokunulmazlığı Nafaka ve SGK alacağı hariç haciz konulamaz
Taahhütname TBK Md. 1 ve devamı Maaşı 3 yıl aynı bankadan alma sözü İstenildiği an feshedilebilir (kıstelyevm ile)
KDH / KMH 5411 S.K. Md. 76 Kredili Destek / Mevduat Hesabı (Eksi Bakiye) Kullanım isteğe bağlıdır, zorunlu tutulamaz
Posta Çeki 6475 S.K. Md. 13 PTT nezdindeki vadesiz ödeme hesabı PTT Bank Promosyon Kılavuzu'na bakınız
Fatura Talimatı 6502 S.K. Md. 31 Düzenli faturaların otomatik ödenmesi taahhüdü Yasal Olarak Zorunlu Değildir
Promosyon Farkı SGK Tip Protokolü Banka değiştirmeden artan promosyonu alma Aynı bankada sözleşme yenileyerek alınır
Bayram İkramiyesi 5510 S.K. Ek Md. 18 Yılda iki kez ödenen devlet ikramiyesi Promosyondan tamamen bağımsızdır, kesilemez

Kritik Hukuki Güvence Terimleri: Bloke, İİK 82, SGDP ve İntikal Oranı

Emeklinin hakkını koruyan en önemli yasal kavramların derinlikleri şöyledir:

  • Maaş Blokesi Yasağı (5510 S.K. Md. 93): Kanun metni açıktır: 'Bu fıkra kapsamında bağlanan gelir ve aylıklar ile sağlanan yardımlar, nafaka borçları ve Kurum alacakları dışında haczedilemez veya başkasına devir ve temlik edilemez.' Bankalar, kredi çekerken imzalatılan 'maaşım üzerine bloke konulmasına muvafakat ediyorum' maddelerine dayansa dahi, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun yerleşik içtihatları uyarınca hacizden önceki muvafakatler geçersizdir. Emekli dilekçe vererek blokesini her zaman kaldırabilir.
  • Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP): Emekli olduktan sonra 4A kapsamında bir iş yerinde sigortalı çalışmaya devam eden vatandaşların ücretlerinden kesilen primdir. SGDP ödeyen emeklinin maaşı kesilmediği gibi, banka promosyonu alma hakkı da eksiksiz devam eder. Banka 'siz çalışıyorsunuz, promosyon veremeyiz' diyemez.
  • İntikal ve Hisse Paylaşımı: Vefat eden sigortalının ardından bağlanan dul ve yetim aylıklarında promosyon baremi tek kişi gibi değerlendirilmez. Örneğin 20.000 TL maaş alan müteveffanın eşine %75 (15.000 TL), yetim çocuğuna %25 (5.000 TL) bağlandıysa; her hak sahibi kendi hissesinin düştüğü barem üzerinden ilgili bankadan bağımsız olarak promosyon alır. Eş ve çocuk maaşlarını farklı bankalara taşıyabilir.

Banka ve SGK'ya Hatalı Kıstelyevm / Kesinti Düzeltme Dilekçesi Taslağı

Banka değiştirirken eski bankanın fahiş cayma bedeli talep etmesi veya hesabınızdan haksız kesinti yapması durumunda kullanabileceğiniz resmi itiraz dilekçesi:

................................................... BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ'NE
(Bireysel Bankacılık / Tüketici Hakları Bölümü)
Şube Adı: ...................................................

Müşteri Adı Soyadı: ............................................................................
T.C. Kimlik Numarası: .............................................................
SGK Emekli Tahsis Numarası: .....................................................
Hesap / IBAN Numarası: TR ............................................................................
Tebligat Adresi: ....................................................................................................................................................
İletişim / Cep No: .........................................................

Konu: Emekli Maaş Promosyonu Taahhüt Feshinde Kıstelyevm İlkesine Aykırı Olarak Talep Edilen / Kesilen Fazla Tutarın İadesi ve Blokajın Kaldırılması Talebimdir.

Sayın Banka Yetkilisi;

Bankanız nezdindeki yukarıda belirtilen maaş hesabım üzerinden .................... tarihinde 3 yıllık süre için emekli promosyon sözleşmesi imzalamış ve tarafıma peşin .................... TL promosyon ödemesi yapılmıştır.

Sözleşmenin yürürlükte kaldığı .................... aylık süre zarfında maaşım bankanız aracılığıyla tahsil edilmiş olup yasal fesih hakkımı kullanarak maaşımı başka bir bankaya taşımak istemekteyim. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve BDDK düzenlemeleri uyarınca; taahhüt feshinde emekliden yalnızca kullanılan sürenin dışında kalan aylara tekabül eden promosyon ana parası (kıstelyevm esasına göre) talep edilebilir. Faiz, ceza, dosya masrafı veya haksız ürün ücreti tahakkuk ettirilemez.

Buna karşın şubenizce hesaplanan cayma bedelinin kıstelyevm matematiğine aykırı olduğu ve maaş hesabım üzerine bloke konulduğu tespit edilmiştir.

Kıstelyevm hesabımın yasal orantı (Peşin Promosyon ÷ 36 × Kalan Ay) kuralına göre yeniden yapılandırılmasını, hesabımdan fazla kesilen tutarın iadesini ve hesabımdaki nakil engelinin/blokenin ivedilikle kaldırılmasını, aksi takdirde Türkiye Bankalar Birliği Bireysel Müşteri Hakem Heyeti ve Tüketici Mahkemesi nezdinde yasal yollara başvuracağımı ihtaren bildiririm.

Ekler:
1. Nüfus Cüzdanı Sureti
2. Promosyon Sözleşmesi ve Dekont Sureti

Tarih: 06 / 10 / 2026
Adı Soyadı: .....................................................
İmza: .............................................................

Sıkça Sorulan Sorular

Kıstelyevm hesabı nasıl yapılır, banka fazla para kesebilir mi?

Kıstelyevm, aldığınız toplam promosyonun 36 aya bölünüp sözleşmeden geriye kalan aylarla çarpılmasıyla bulunur. Banka bunun haricinde faiz, ceza, dosya masrafı veya tazminat talep edemez; ederse Tüketici Hakem Heyeti kararıyla iade edilir.

4A, 4B ve 4C emeklilerinin promosyon tutarları arasında fark var mıdır?

Hayır. Bankalar promosyonu sigorta koluna (işçi, esnaf, memur) göre değil, aylık net emekli maaşının girdiği bareme (10.000 TL altı, 15.000-20.000 TL arası, 20.000 TL üzeri vb.) göre öder. Aynı maaşı alan 4A, 4B ve 4C emeklisi eşit promosyon alır.

Tahsis numaramın son rakamını nasıl öğrenirim?

e-Devlet Kapısı'na giriş yaparak 'Emekli Günlük Ödeme Sorgulama' veya 'Emekli Aylık Bilgisi' hizmetine girdiğinizde ekranda yer alan sicil numaranızın en son hanesi tahsis numaranızdır.

Emekli maaşıma kredi borcum yüzünden bloke konulabilir mi?

Hayır. 5510 sayılı Kanun Md. 93 ve İcra İflas Kanunu Md. 82 uyarınca nafaka ve SGK alacağı dışındaki hiçbir borç için emekli maaşına haciz ve bloke konulamaz. Kredi sözleşmesindeki önceden verilmiş muvafakatler Yargıtay içtihatlarınca geçersizdir.

Dul ve yetimler hisseleri oranında mı promosyon alır?

Evet. Vefat eden sigortalının dosyası üzerinden maaş alan eş ve çocuklar, SGK'nın belirlediği intikal hisse oranlarına (örneğin eş %50 veya %75, çocuk %25) göre kendi paylarına düşen net maaş bareminden promosyon hak ederler.