Vefat Eden Emeklinin Promosyon İadesi Nasıl Yapılır? Mirasçıların Hukuki Sorumluluğu ve Kıstelyevm Rehberi (2026)

Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan (SGK) emekli maaşı alan bir vatandaşımızın 3 yıllık promosyon taahhüt süresi dolmadan vefat etmesi halinde; geride kalan aile bireylerinin ve yasal mirasçıların karşılaştığı en hassas hukuki meselelerden biri promosyon parasının akıbetidir. Bankalar, emeklinin ölümünden kısa bir süre sonra mirasçılara telefon veya noter ihtarnamesi göndererek 'Yakınınız taahhüt süresini tamamlamadan vefat etti, kalan promosyon tutarını faiziyle birlikte derhal bankamıza iade ediniz' şeklinde taleplerde bulunabilmektedir.

Bu süreçte hem derin bir acı yaşayan hem de hukuki haklarını tam olarak bilmeyen mirasçılar, bankaların haksız faiz, cezai şart veya doğrudan dul/yetim aylığına bloke koyma girişimleriyle mağdur edilmektedir. Oysa Türk Medeni Kanunu'nun miras hukuku hükümleri, Borçlar Kanunu ve SGK protokolleri; vefat halinde promosyon iadesinin hangi şartlarda, ne kadar ve kimden talep edilebileceğini kesin kurallarla belirlemiştir. Bu kapsamlı otoriter rehberde; vefat eden emeklinin promosyon iade sürecini, kıstelyevm hesaplama tablosunu, reddi miras korumasını, banka blokelerine karşı hukuki zırhı ve resmi itiraz dilekçesini tüm yasal delilleriyle ele alıyoruz.

Vefat Durumunda Promosyon Sözleşmesi Kendiliğinden Sona Erer mi?

Emekli maaş promosyonu sözleşmesi, kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar (şahsa bağlı edimler) içeren bir bankacılık akdidir. 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu (mevzuat.gov.tr) genel hükümleri uyarınca; borçlunun ölümü halinde ifası şahsına bağlı olan sözleşmeler kendiliğinden (infisah ederek) sona erer.

Ölüm olayı ile birlikte:

• Emeklinin 3 yıl boyunca maaşını o bankadan alma yönündeki kişisel taahhüdü sona erer.
• SGK, Nüfus Müdürlüğü'nün ölüm tesciliyle birlikte emekli maaşı ödemesini anında durdurur.
• Ölüm bir 'mücbir sebep' (önlenemez doğa olayı) sayıldığından, emeklinin sözleşmeyi kasten bozduğu veya taahhüdü ihlal ettiği iddia edilemez. Bu nedenle banka hiçbir surette 'cezai şart' uygulayamaz.

Mirasçıların Hukuki Sorumluluğu ve Türk Medeni Kanunu Hükümleri

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu (mevzuat.gov.tr) Madde 599 gereğince; mirasçılar, mirasbırakanın ölümü ile mirası bir bütün olarak, kanun gereğince kazanırlar. Bu ilkeye 'külli halefiyet' denir.

Külli halefiyetin promosyon borcuna yansıması şöyledir:

• Emekliye 36 ay için peşin ödenen promosyonun, emeklinin hayatta kaldığı aylara ait kısmı müktesep (hak edilmiş) gelirdir; banka bu kısmı asla geri isteyemez.
• Ancak ölüm tarihinden sonraki aylara isabet eden ve henüz hak edilmemiş olan promosyon bakiyesi, hukuken 'sebepsiz zenginleşme' ve terekenin pasifinde (borcunda) yer alan bir kalemdir.
• Yasal mirasçılar mirası kabul etmişlerse, bu kalan hakedilmemiş bakiyeyi kendi miras payları oranında bankaya iade etmekle yükümlüdürler.

Kıstelyevm İade Hesaplama Formülü ve Miras Paylaşımı

İade edilecek tutar, sözleşmenin kalan günlerine göre kıstelyevm (günlük orantı) esasıyla kuruşu kuruşuna hesaplanır.

Temel Formül:

1. Aylık Hak Ediş = Alınan Toplam Promosyon / 36 Ay
2. Hayatta Kalınan Ay Sayısı = Sözleşme Başlangıcı ile Ölüm Tarihi Arası
3. Kalan İade Ay Sayısı = 36 - Hayatta Kalınan Ay Sayısı
4. Toplam Tereke İade Borcu = Aylık Hak Ediş × Kalan İade Ay Sayısı

Örnek Miras Paylaşım Simülasyonu:

Emekli Hasan Bey, 18.000 TL promosyon aldıktan 12 ay sonra vefat etmiştir. Geride eşi Fatma Hanım (%50 miras payı) ile çocukları Ahmet (%25) ve Elif (%25) kalmıştır:

• Aylık Promosyon Payı: 18.000 TL / 36 = 500 TL
• Hayatta Kalınan Süre: 12 Ay (Hak Edilen Tutar: 6.000 TL)
• Kalan Süre: 24 Ay
• Bankaya İade Edilecek Toplam Borç: 500 TL × 24 = 12.000,00 TL
• Eş Fatma Hanım'ın Sorumluluğu (%50): 6.000,00 TL
• Oğul Ahmet'in Sorumluluğu (%25): 3.000,00 TL
• Kız Elif'in Sorumluluğu (%25): 3.000,00 TL

Banka borcun tamamını tek bir mirasçıdan zorla tahsil edemez; herkes yalnızca kendi payı oranında sorumludur.

2026 Vefat Ayına Göre İade Edilecek Promosyon Tablosu

Aşağıdaki semantik tabloda, 15.000 TL ve 21.000 TL promosyon almış bir emeklinin farklı aylarda vefat etmesi durumunda terekeye yansıyacak toplam iade borcu gösterilmiştir:

Reddi Miras Yapan Mirasçılardan Promosyon İstenebilir mi?

Türk Medeni Kanunu'nun 605. maddesi uyarınca mirasçılar, mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten itibaren 3 ay içinde Sulh Hukuk Mahkemesi'ne başvurarak mirası kayıtsız şartsız reddetme (Reddi Miras) hakkına sahiptirler.

Miras reddedildiğinde:

• Reddeden mirasçı, vefat edenin hiçbir borcundan şahsen sorumlu tutulamaz.
• Banka, reddi miras yapmış bir mirasçıya promosyon iadesi için tebligat gönderemez, icra takibi başlatamaz.
• Banka alacağını ancak vefat edenin geride bıraktığı terekedeki taşınır/taşınmaz malların tasfiyesinden tahsil etmeye çalışabilir. Geride mal kalmamışsa alacak tamamen batar.

Adım Adım Vefat Sonrası Banka ve SGK Kapatma Prosedürü

Bir emekli yakınınız vefat ettiğinde banka ve promosyon işlemlerini yasal güvenceyle tamamlamak için 5 adım:

1. 1. Adım - Ölüm Tescili ve Veraset İlamı: Nüfus Müdürlüğü'nden ölüm belgesi tescil edildikten sonra noterden veya Sulh Hukuk Mahkemesi'nden mirasçılık belgesi (veraset ilamı) çıkartılır.
2. 2. Adım - Şubeye Bildirim ve Hesap Dondurma: Emeklinin maaş aldığı banka şubesine veraset ilamı ile gidilerek vefat bildirimi yapılır. Banka maaş hesabını dondurur.
3. 3. Adım - Kıstelyevm Bakiyesinin Tespiti: Şube yetkilisinden ölüm tarihine kadar hak edilen promosyon ve kalan iade borcu kuruşu kuruşuna yazılı hesap dökümü olarak talep edilir.
4. 4. Adım - Hesaptaki Mevcut Paradan Mahsup: Eğer vefat edenin hesabında bakiye varsa, iade tutarı öncelikle bu bakiyeden mahsup edilir. Bakiye yetersizse mirasçılar payları oranında kalanı öder.
5. 5. Adım - İbra Belgesi Alınması: Bankadan 'Promosyon taahhüdünden dolayı bankamızın hiçbir hak ve alacağı kalmamıştır' ibaresini içeren resmi ibra yazısı (borcu yoktur yazısı) alınarak dosya kapatılır.

Mirasçıların Maaşına ve Hesabına Haksız Bloke Konulması Engeli

Uygulamada bazı bankalar, vefat eden emeklinin promosyon iadesini tahsil edebilmek için geride kalan dul eşe veya yetim çocuğa bağlanan ölüm aylığına bloke koymaya veya aynı bankadaki şahsi hesaplarına el koymaya kalkışmaktadır.

Bu uygulama kesin olarak suç ve kanuna aykırıdır:

• 5510 Sayılı Kanun Madde 93 uyarınca; dul ve yetim aylıkları haczedilemez ve rıza olmaksızın bloke edilemez.
• Mirasbırakanın borcu şahsidir; mirasçının kendi alın teriyle kazandığı maaşına veya emekli aylığına doğrudan bloke konulamaz.
• Böyle bir durumla karşılaşan mirasçılar savcılığa ve BDDK'ya şikayette bulunarak blokenin derhal kaldırılmasını sağlayabilirler.

Haksız İade ve Faiz Talebine Karşı Bankaya Verilecek İtiraz Dilekçesi

Vefat eden yakınınız için banka sizden haksız faiz, cezai şart veya orantısız iade talep ettiğinde şubeye verebileceğiniz yasal itiraz dilekçesi:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve 11. Hukuk Dairesi Emsal Kararları

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ve Hukuk Genel Kurulu'nun yerleşik içtihatlarında; emeklinin vefatının kusura dayanmayan objektif bir imkansızlık olduğu, bu nedenle bankaların sözleşmenin erken feshine bağlı cezai şart maddelerini mirasçılara karşı ileri süremeyeceği açıkça hükme bağlanmıştır.

Yüksek Mahkeme, bankanın ancak sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde fiilen yaşanmamış dönemin ana parasını faizsiz olarak talep edebileceğini, mirasçıların da bu borçtan sadece tereke aktifleri ve miras payları oranında sorumlu tutulabileceğini oybirliğiyle kabul etmiştir.

Sıkça Sorulan Sorular