Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) mevzuatına göre, vefat eden sigortalı anne veya babasından dolayı yetim aylığı (ölüm aylığı) alan çocukların hak sahipliği belirli yaş, eğitim ve medeni durum kriterlerine bağlanmıştır. Özellikle üniversite eğitimi (önlisans/lisans/yüksek lisans) devam eden erkek öğrenciler, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 34. maddesi uyarınca en fazla 25 yaşını doldurana kadar yetim aylığı alabilmektedir.

Bankaların emekli ve hak sahiplerine sunduğu 3 yıllık peşin nakit promosyon sözleşmesi devam ederken öğrencinin 25 yaşını doldurması, mezun olması veya sigortalı bir işe girmesi sebebiyle aylığının kesilmesi durumunda; bankaların öğrenciden promosyonu tamamen geri isteyip isteyemeyeceği, kıstelyevm hesabı, hissenin anneye intikali ve Genel Sağlık Sigortası statüsü en çok araştırılan konuların başında gelmektedir. 5510 sayılı Kanun, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Türk Medeni Kanunu çerçevesinde hak sahiplerinin tüm yasal hakları aşağıda kapsamlı olarak incelenmiştir.

5510 Sayılı Kanun Uyarınca Yetim Aylığında 25 Yaş Kuralı

5510 sayılı Kanun'un 34. maddesi gereğince yetim aylığı alan erkek çocukların yaş ve eğitim sınırları kanunda açıkça belirlenmiştir:

  • Ortaöğrenim (Lise) Öğrencileri: Eğitimi devam ettiği müddetçe 20 yaşını doldurana kadar,
  • Yükseköğrenim (Üniversite) Öğrencileri: Eğitimi devam ettiği müddetçe 25 yaşını doldurana kadar,
  • Eğitim Görmeyen Çocuklar: 18 yaşını doldurdukları tarihe kadar yetim aylığı alabilirler.

Öğrencinin üniversitede kaydı devam etse dahi, nüfus kaydına göre 25 yaşını tamamladığı ayı takip eden ilk ödeme döneminde SGK sistemi aylığı otomatik olarak keser. Kız çocuklarında ise evlenmedikleri ve sigortalı bir işte çalışmadıkları sürece yaş şartı aranmaksızın aylık kesintisiz devam eder.

Hukuki Zemin: 5510 S.K. Md. 34/35 ve Türk Medeni Kanunu Md. 328

Yetim aylığı, bir sosyal yardım değil; vefat eden sigortalının ömrü boyunca ödediği primlerin karşılığı olarak geride kalan hak sahiplerine bağlanan yasal bir sosyal güvenlik hakkıdır:

  • Türk Medeni Kanunu Madde 328: Çocuk ergin olduktan sonra eğitimi devam ediyorsa ana ve babanın bakım yükümlülüğü eğitim sona erene kadar devam eder. Sosyal güvenlik hukuku bu ilkeyi 25 yaş tavanı ile sınırlandırmıştır.
  • 5510 Sayılı Kanun Madde 35: Hak sahiplerinden birinin aylığı kesildiğinde geride kalan hak sahiplerinin hisse oranları artırılarak toplam tahsis dengelenir.
  • 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun: Tüketicinin kusurundan kaynaklanmayan kanuni imkansızlık durumlarında sözleşmenin feshi halinde bankanın ceza, tazminat veya faiz talep etmesi yasaktır.

3 Yıllık Taahhüt Sürerken Maaş Kesilirse Promosyon İadesi İstenir mi?

SGK ile bankalar arasında imzalanan kurumsal protokolün 5. maddesi ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uyarınca; promosyon ödemesi 36 aylık sürenin karşılığı olarak peşin verilir. Maaşın kanun gereği (yaş dolumu, mezuniyet, evlilik vb.) kesilmesi halinde:

Bankalar, öğrencinin maaş aldığı geçmiş aylara ait promosyon payını kesinlikle geri isteyemez. Ancak 36 aylık süreden geriye kalan ve henüz maaş alınmamış olan aylara ait promosyon bedeli kıstelyevm (kullanılmayan süre) hesabı yapılarak hak sahibinden tahsil edilir.

Kıstelyevm (Gün/Ay Hesabı) İade Tutarı Nasıl Hesaplanır?

Kıstelyevm iade formülü son derece şeffaftır ve bankanın herhangi bir faiz, komisyon, dosya masrafı veya tazminat eklemesi kanunen yasaktır:

İade Edilecek Net Tutar = (Peşin Alınan Promosyon Tutarı ÷ 36) × Kalan Ay Sayısı

Örneğin; 25 yaşını doldurmasına 12 ay kala bankasından 12.000 TL promosyon alan bir üniversite öğrencisi, 12 ay sonra 25 yaşını doldurduğunda kalan 24 aylık taahhüt süresine ait tutarı iade eder: (12.000 ÷ 36) × 24 = 8.000 TL. Kalan 4.000 TL ise öğrencinin yasal hakkı olarak kendisinde kalır.

Kesilen Hissenin Anneye veya Kardeşe Aktarılmasında Banka Süreci

Yetim aylığı alan öğrencinin maaşı kesildiğinde, SGK ölüm aylığı hisse dağılım tablosunu otomatik olarak yeniden günceller. Örneğin vefat eden sigortalıdan geriye sadece anne ve bir öğrenci çocuk kalmışsa; çocuğun %25'lik hissesi sonlandığında annenin dul aylığı oranı %50'den %75'e yükselir.

Annenin maaşı yükseldiği için bir üst promosyon dilimine girer. Anne mevcut bankasında taahhüdünü güncelleyerek (promosyon revizyonu yaparak) hem kendi yeni fark promosyonunu peşin alabilir hem de öğrencinin kalan kıstelyevm borcunu kendi yeni farkından mahsup ettirebilir.

Kalan Süreye Göre Örnek İade ve Hisse Dağılım Tablosu 2026

Aşağıdaki tabloda, yetim aylığı alan öğrencilerin kalan sürelerine göre hesaplanan yasal iade tutarları ve aile hisse dengesi gösterilmiştir:

Alınan Promosyon Taahhüt Süresi Maaş Alınan Süre Kalan Taahhüt Süresi Yasal İade Tutarı Öğrencide Kalan Tutar
8.000 TL (Kamu Taban) 36 Ay 12 Ay 24 Ay 5.333 TL 2.667 TL
8.000 TL (Kamu Taban) 36 Ay 24 Ay 12 Ay 2.667 TL 5.333 TL
12.000 TL 36 Ay 18 Ay 18 Ay 6.000 TL 6.000 TL
15.000 TL 36 Ay 20 Ay 16 Ay 6.666 TL 8.334 TL
18.000 TL 36 Ay 30 Ay 6 Ay 3.000 TL 15.000 TL

25 Yaşını Dolduran Üniversite Öğrencisinin GSS Primi ve Bankacılık Statüsü

5510 sayılı Kanun'un 60. maddesi uyarınca, 25 yaşını doldurarak yetim aylığı kesilen erkek öğrencilerin Genel Sağlık Sigortası (GSS) tescili de otomatik olarak değişir. Mezuniyet veya yaş dolumu tarihinden itibaren gençlere tanınan prim muafiyeti sona ermişse, gencin ikametgahının bulunduğu Kaymakamlık Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı'na (SYDV) başvurarak gelir testi yaptırması gerekir.

Bankacılık açısından ise öğrencinin yetim maaşı hesabı standart bir vadesiz mevduat hesabına dönüşür. Bankaların maaş kesildikten sonra geriye dönük hesap işletim ücreti talep etmesi 6502 sayılı Tüketici Kanunu'na aykırıdır. Promosyon taahhüdü kalan süre için kıstelyevm hesabı ile kapatıldıktan sonra öğrenci dilerse bu hesabı tamamen kapatabilir veya normal vadesiz mevduat olarak kullanmayı sürdürebilir.

İki veya Daha Fazla Hak Sahibi Bulunan Ailelerde Hisse ve Promosyon Dengesi

Ölüm aylığı dosyalarında birden fazla hak sahibi olduğunda hisse dengesi SGK tarafından şu şekilde düzenlenir:

  • Anne ve 1 Yetim Çocuk: Anne %50, Çocuk %25 alır. Çocuk 25 yaşını doldurunca annenin payı %75'e yükselir.
  • Anne ve 2 Yetim Çocuk: Anne %50, 1. Çocuk %25, 2. Çocuk %25 alır. Bir çocuk 25 yaşını doldurunca kesilen hisse diğer hak sahiplerine aktarılır; anne %50 ve kalan çocuk %25 almaya devam ederken dosya tavanı korunur.
  • Yalnızca Çocuklar (Yetimler): Anne vefat etmişse veya sigortalı değilse çocuklar arasında hisseler eşit paylaştırılır (%50-%50). Bir çocuğun maaşı kesildiğinde diğeri tek hak sahibi olarak %50 tavan üzerinden maaş ve promosyon almaya devam eder.

Banka Haksız Ceza veya Masraf Keserse İtiraz Yolları

Bazı banka şubeleri, taahhüt erken bittiğinde öğrenciden verilen kredi kartı aidatını geriye dönük tahsil etmeye veya faiz talep etmeye çalışabilmektedir. Bu tip haksız uygulamalar karşısında izlenmesi gereken adımlar şunlardır:

  • Şube İtiraz Dilekçesi: İadenin sadece ana para kıstelyevm oranıyla sınırlandırılmasını belirten resmi itiraz dilekçesi verin.
  • e-Devlet BDDK Başvurusu: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun online şikayet sistemi üzerinden bankanın haksız kesinti girişimini şikayet edin.
  • Tüketici Hakem Heyeti (TUBİS): Hesaptan haksız yere çekilen tutarlar için ikamet ettiğiniz ilçe kaymakamlığındaki hakem heyetine ücretsiz başvuru yapın.

Adım Adım 25 Yaş Dolumu Bildirim ve Dosya Kapatma Rehberi

Yetim aylığı sonlandığında bankacılık işlemlerini eksiksiz kapatmak için şu adımları izleyin:

  1. 1. Adım: e-Devlet Maaş Kesinti Tarihini Kontrol Edin: 'Ölüm Aylığı / Yetim Aylığı Bilgisi' ekranına girerek aylığınızın sonlandığı resmi tarihi teyit edin.
  2. 2. Adım: Şubeden Kıstelyevm Dökümü İsteyin: Maaş aldığınız banka şubesine giderek resmi iade hesap tablosunu yazılı olarak talep edin.
  3. 3. Adım: Net Borcu Yatırıp 'Borcu Yoktur' Alın: Hesaplanan kıstelyevm tutarını vadesiz hesaba yatırıp taahhüt iptal formunu imzalayın ve ıslak imzalı 'Borcu Yoktur' belgesi alın.
  4. 4. Adım: Anne veya Kardeş İçin Promosyon Güncellemesi: Hissesi artan aile bireyinizin banka şubesine başvurarak yeni maaş baremine göre fark promosyonunu almasını sağlayın.

Bankaya Verilecek Kıstelyevm ve Haksız Ceza İtiraz Dilekçesi

Bankanın fazla veya haksız kesinti yapması halinde kullanabileceğiniz resmi itiraz dilekçesi metni:

...... BANKASI ...... ŞUBESİ MÜDÜRLÜĞÜ'NE

TALEPTE BULUNAN: [Öğrencinin Adı Soyadı] — T.C. Kimlik No: [..........]
HESAP NO / IBAN: TR[........................]
KONU: 25 yaş dolumu sebebiyle yetim aylığı kesintisi ve promosyon kıstelyevm iadesi hk.

Bankanız nezdinde bulunan hesabımdan 5510 sayılı Kanun uyarınca yetim aylığı almaktaydım. 25 yaşımı ikmal etmem sebebiyle SGK tarafından yetim aylığım yasal zorunluluk gereği sonlandırılmıştır.

SGK ile bankalar arasındaki Promosyon Protokolü Md. 5 ve 6502 sayılı Kanun uyarınca; promosyon sözleşmemin kalan [X] aylık süresine tekabül eden kıstelyevm ana para tutarının hesaplanarak hesabımdan tahsilini, bunun haricinde herhangi bir faiz, ceza, kart aidatı veya masraf yansıtılmamasını ve promosyon taahhüt dosyamın kapatılarak SGK sistemindeki kaydın silinmesini saygılarımla arz ederim. [Tarih]

İsim ve İmza: [Adınız Soyadınız]

Haksız Kesinti Yapan Bankalara Karşı Tazminat ve Hak Arama Yolları

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 4. maddesi açıkça belirtir ki: 'Sözleşmedeki haksız şartlar kesin olarak hükümsüzdür.' Bankaların öğrencinin 25 yaşını doldurması gibi yasal ve zorunlu bir sebeple maaşının kesilmesi durumunda, kıstelyevm ana para iadesi dışında ek masraf veya ceza kesmesi tüketici hukukuna aykırıdır.

Eğer banka vadesiz hesabınızdaki bakiye yetersiz gerekçesiyle eksi bakiye (KMH) faizi işletmişse veya promosyonun tamamına bloke koyarak diğer bankacılık işlemlerinizi engellemişse, Tüketici Hakem Heyeti Kararı ile kesilen haksız faiz ve masrafların yasal faiziyle birlikte iadesini talep edebilirsiniz. İlçe Kaymakamlığı Hakem Heyetleri bu tür uyuşmazlıklarda yerleşik olarak tüketici lehine bağlayıcı kararlar vermekte ve bankalar bu bedelleri 15 gün içinde nakden hak sahibine ödemek zorunda kalmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

25 yaşını doldurunca banka promosyonun tamamını geri isteyebilir mi?

Kesinlikle hayır. Bankalar yalnızca 36 aylık süreden kalan ve maaş almadığınız aylara ait kısmı (kıstelyevm) geri isteyebilir. Maaş aldığınız ayların promosyonu sizde kalır.

Öğrenci 25 yaşından önce üniversiteden mezun olursa ne olur?

Mezuniyet durumunda SGK yetim aylığını keser. Yine aynı şekilde kalan ayların kıstelyevm iadesi yapılarak taahhüt kapatılır.

Kız çocuklarında 25 yaş sınırı var mıdır?

Hayır. Kız çocuklarında evlenmedikleri ve sigortalı çalışmadıkları sürece yaş sınırı olmaksızın yetim aylığı ve promosyon hakkı kesintisiz devam eder.

Kıstelyevm borcu ödenmezse ne olur?

Banka kalan sözleşme alacağı için tebligat gönderir. Ödenmemesi halinde yasal takip başlatabilir. Bu sebeple borç miktarını öğrenip kapatmak en sağlıklı yoldur.

Öğrencinin maaşı kesilince annenin promosyonu artar mı?

Evet. Çocuğun hissesi anneye devredildiği için annenin maaş dilimi yükselir ve anne bankasından promosyon farkı talep edebilir.