Dul ve Yetim Aylığı Alanlar İçin Emekli Promosyonu Rehberi 2026: Hisse Oranları ve Başvuru

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) mevzuatında, vefat eden sigortalının geride kalan hak sahiplerine bağlanan aylıklara genel olarak ölüm aylığı; uygulamada ise eşe ödenene dul aylığı, çocuklara ödenene ise yetim aylığı adı verilmektedir. Türkiye'de yaklaşık 4 milyon vatandaşımız dul ve yetim aylığı ile geçimini sağlamaktadır. Kamuoyundaki en büyük yanılgılardan biri, banka promosyonlarının sadece bizzat çalışarak emekli olanlara ödendiği, dul ve yetimlerin ise bu haktan mahrum olduğu inancıdır.

Bu algı tamamen yanlıştır: SGK ile bankalar arasındaki protokol hükümleri uyarınca dul ve yetim aylığı alan her bir hak sahibi, hissesine düşen aylık gelir baremine göre bankalardan nakit promosyon alma hakkına sahiptir. Bu otoriter rehberde; hisse oranlarına göre (%75, %50, %25) promosyon hesaplama matematiğini, 2026 somut net hakediş tablosunu, hak sahiplerinin bağımsız banka seçme özgürlüğünü, evlenme durumundaki iade süreçlerini ve resmi başvuru dilekçesini tüm yasal delilleriyle ortaya koyuyoruz.

Dul ve Yetim Aylığı Alanlar Promosyon Alabilir mi? Yasal Dayanak

Dul ve yetimlerin promosyon hakları, 5510 Sayılı Kanun (mevzuat.gov.tr) ve Sosyal Güvenlik Kurumu'nun bankalarla akdettiği protokollerle yasal zemin kazanmıştır.

Protokolün temel kuralı şudur:

"Gelir ve aylık alan tüm hak sahipleri (emekliler, maluller, dul ve yetimler), bankalarla 3 yıllık maaş ödeme taahhütnamesi imzalamaları kaydıyla gelir/aylık tutarlarına karşılık gelen promosyonu peşin almaya hak kazanırlar."

Dolayısıyla dul ve yetim maaşı alan vatandaşlarımızın banka promosyonu talep etmesi bir rica veya ayrıcalık değil; kanundan doğan müktesep bir haktır.

Hisse Oranları (%75, %50, %25) ve Promosyon Hesaplama Formülü

Ölüm aylıkları, vefat eden sigortalının maaşının hak sahipleri arasında belirli kanuni paylarla paylaştırılması esasına dayanır:

• %75 Hisse Oranı: Vefat eden sigortalının geride sadece çalışmayan ve başka aylığı olmayan eşi kalmışsa, eş tek başına maaşın %75'ini alır.
• %50 Hisse Oranı: Vefat eden sigortalının hem eşi hem de en az bir yetim çocuğu varsa; eşe maaşın %50'si bağlanır. Veya eş çalışan/emekli ise tek başına %50 alır.
• %25 Hisse Oranı: Maaş alan çocukların her birine anne hayatta iken maaşın %25'i bağlanır.

Promosyon Barem Hesaplaması:

Banka promosyonu, vefat eden kişinin toplam maaşı üzerinden değil; her bir hak sahibinin kendi hissesine düşen ve banka hesabına fiilen yatan aylık tutar üzerinden hesaplanır.

2026 Hisse Oranlarına Göre Net Promosyon Dağılım Tablosu

Aşağıdaki semantik tabloda, vefat eden sigortalının taban veya standart emekli maaşına göre dul eş ve yetim çocukların hisselerine düşen 2026 aylık tutarları ve alabilecekleri nakit promosyon aralıkları simüle edilmiştir:

Anne Başka, Çocuk Başka Bankadan Promosyon Alabilir mi?

SGK uygulamalarında en çok merak edilen konulardan biri, aile bireylerinin aynı bankadan maaş almak zorunda olup olmadığıdır:

• Her Hak Sahibi Bağımsızdır: Dul anne maaşını bir kamu bankasından (örn. Ziraat Bankası) alırken; yetim çocuk maaşını özel bir bankaya (örn. Akbank veya Yapı Kredi) taşıyabilir.
• Farklı Promosyon Sözleşmeleri: Hak sahiplerinin birbirlerinin promosyon taahhütlerine imza atması veya kefil olması gerekmez. Herkes kendi sözleşmesini bağımsız imzalar ve promosyonunu kendi şahsi hesabına alır.
• Reşit Olmayan Çocuklar: 18 yaşından küçük yetim çocukların maaş hesapları ve banka tercihleri velayet hakkına sahip olan anne/baba veya mahkemece atanan vasi tarafından yönetilir.

e-Devlet Üzerinden Dul ve Yetim Promosyon Başvuru Krokisi

Dul ve yetim hak sahiplerinin e-Devlet üzerinden maaşlarını taşıyıp promosyon almaları için 5 adımlı rehber:

1. 1. Adım: Hak sahibi kendi T.C. kimlik numarası ve şifresiyle e-Devlet Kapısı'na giriş yapar (Yetim reşit değilse veli/vasi girişi yapılır).
2. 2. Adım: Vefat eden sigortalının koluna göre (4A, 4B veya 4C) 'Banka ve Adres Değişikliği' ekranı açılır.
3. 3. Adım: Yeni banka ve ikamete en yakın şube tercih edilip 'Güncelle' butonuna basılır.
4. 4. Adım: Yeni bankanın mobil bankacılık uygulamasına girilerek veya şubeye gidilerek '3 Yıllık Promosyon Taahhütnamesi' onaylanır.
5. 5. Adım: Takip eden ilk maaş gününden itibaren en geç 3 iş günü içinde promosyon hak sahibinin vadesiz hesabına nakit yatar.

Evlenme veya Yaş Haddi Durumunda Promosyonun Akıbeti

Yetim aylıkları; erkek çocuklarda öğrencilik durumuna göre 18, 20 veya azami 25 yaşında, kız çocuklarda ise evlendikleri tarihte veya sigortalı çalışmaya başladıklarında kesilir. Dul eşin maaşı ise yeniden evlenmesi durumunda sona erer.

Maaşın kesilmesi durumunda promosyonun akıbeti şöyledir:

• Maaş kesildiği anda 3 yıllık taahhüt kendiliğinden fesh olur.
• Hak sahibi, taahhüdün kalan süresine isabet eden kıstelyevm tutarını bankaya iade eder.
• Örneğin 12 ay maaş aldıktan sonra evlenen bir kız çocuğu, aldığı promosyonun 24 aylık kalan payını iade eder.

Kız Çocuklarında Evlenme Ödeneği (Çeyiz Parası) ve Promosyon

5510 Sayılı Kanun'un 37. maddesi uyarınca evlenen kız çocuklarına 24 aylık maaşları tutarında peşin evlenme ödeneği (çeyiz parası) verilir. Bu ödeme Sosyal Güvenlik Kurumu'nun doğrudan hazine destekli bir sosyal yardım ödemesi olduğundan, bankalar bu ödeme için promosyon tahakkuk ettirmezler.

Hak Sahiplerine Promosyon Ödemeyen Bankaya Karşı İtiraz Dilekçesi

Dul veya yetim aylığı aldığınız için promosyon vermeyi reddeden banka şubesine sunabileceğiniz resmi dilekçe metni:

Aynı Ailede Çoklu Hak Sahibi Promosyon Simülasyonu

Vefat eden bir sigortalının ailesinde 1 dul eş ve 2 yetim çocuk olduğunu varsayalım. 2026 yılı koşullarında bu ailenin toplam promosyon gelirini somut verilerle simüle edelim:

Örnek Aile Profili:

• Vefat Eden Sigortalının Taban Maaşı: 20.000 TL
• Dul Eşin Hissesi (%50): 10.000 TL net aylık gelir
• 1. Yetim Çocuğun Hissesi (%25 - Üniversite Öğrencisi): 5.000 TL net aylık gelir
• 2. Yetim Çocuğun Hissesi (%25 - Lise Öğrencisi): 5.000 TL net aylık gelir

Bankacılık Tercihleri ve Toplam Aile Hakedişi:

• Anne (Dul Eş): Maaşını Yapı Kredi'ye taşımış; 10.000 TL baremi üzerinden 15.000 TL Nakit Promosyon almıştır.
• 1. Yetim Çocuk: Maaşını Akbank'a taşımış; 5.000 TL baremi üzerinden 10.000 TL Nakit Promosyon almıştır.
• 2. Yetim Çocuk: Maaşını Garanti BBVA'ya taşımış; 5.000 TL baremi üzerinden 10.000 TL Nakit Promosyon almıştır.
• Aile Bütçesine Giren Toplam Nakit Promosyon: 15.000 + 10.000 + 10.000 = 35.000 TL PEŞİN NAKİT!

Eğer bu aile promosyon hakkından haberdar olmayıp maaşlarını PTT'de veya eski bankada bıraksaydı, bu 35.000 TL'lik karşılıksız devlet ve banka desteğini tamamen kaybetmiş olacaktı.

Vasi ve Kayyum Altındaki Yetimlerin Banka Promosyon İşlemleri

Anne veya babasını kaybetmiş ve velayeti mahkemece bir vasiye veya kayyuma bırakılmış reşit olmayan ya da engelli yetim çocukların promosyon işlemlerinde Türk Medeni Kanunu'nun vesayet hükümleri geçerlidir:

• Sulh Hukuk Mahkemesi İzni: Emekli maaşı hesabının açılması ve promosyon taahhüdü verilmesi, çocuğun malvarlığına karşılıksız nakit gelir kazandırdığı için olağan yönetim işi sayılır. Vasinin mahkemeden aldığı yetki belgesiyle bankaya müracaat etmesi yeterlidir.
• Çocuğun Adına Vadesiz Hesap: Promosyon tutarı vasinin şahsi hesabına değil; doğrudan kısıtlı veya reşit olmayan yetim çocuğun adına açılan korumalı vadesiz mevduat hesabına yatırılır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve Hakem Heyeti Emsal Kararları

Ölüm aylığı alan dul eş ve yetim çocukların bankacılık haklarına ilişkin yargı kararları son derece nettir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun yerleşik içtihatlarında vurgulandığı üzere; dul ve yetim aylıkları anayasal sosyal güvenlik hakkının bir tezahürü olup, hak sahiplerinin ekonomik güvencesini sağlamaya yöneliktir. Bankaların 'Siz asıl emekli değilsiniz, dosya hissedarısınız' diyerek promosyon ödemesinden kaçınması veya orantısız düşük teklifler sunması tüketici haklarına ve eşitlik ilkesine açıkça aykırıdır.

Tüketici Hakem Heyetleri tarafından verilen kararlarda; SGK Emekli Maaş Promosyon Protokolü'nün tarafı olan tüm finans kuruluşlarının, aylık tutarı protokoldeki asgari baremlere uyan her hak sahibine tam promosyon tahakkuk ettirmek zorunda olduğu tereddütsüz hüküm altına alınmıştır. Bu kararlar uyarınca, hak kaybına uğrayan dul ve yetimler geriye dönük yasal faiziyle birlikte tüm promosyon farklarını tahsil edebilmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular