5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında çalışma gücünü en az %60 oranında kaybederek 'malullük aylığı' bağlanan vatandaşlar ile engelli vergi indirimi sayesinde yaş şartına tabi olmadan erken yaşlılık emeklisi olan sigortalılar, genel emeklilerle tamamen eşit haklara sahiptir ve bankalardan 3 yıllık tam nakit promosyon alma hakkına sahiptir. Banka şubelerinde çalışan personelin 'sağlık raporunuz süreli, 3 yıl dolmadan kontrol muayeneniz var, bu yüzden promosyon veremeyiz' şeklindeki gerekçeleri hem SGK protokollerine hem de 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun'un emredici ayrımcılık yasağına açıkça aykırıdır.

Engelli ve malul emeklilerin bankacılık hizmetlerinde karşılaştığı en temel zorluklar; süreli sağlık raporları, periyodik SGK kontrol muayeneleri, vasi atamaları ve şubelerin bilgisizliğinden kaynaklanan hukuksuz maaş blokeleridir. Bu rehberde; malul ve engelli emeklilerin 2026 banka promosyon haklarını, kontrol muayenesi sürecinde maaşın askıya alınması halinde sözleşmenin durumunu, vasi aracılığıyla promosyon başvuru adımlarını ve banka ayrımcılığına karşı verilecek resmi itiraz dilekçesini inceliyoruz.

Yasal Statüler: 5510 S.K. Md. 25 Malullük ve Md. 28 Engelli Emekliliği

Malul ve engelli emeklilerin hakları 5510 sayılı Kanun'un iki temel maddesiyle güvence altına alınmıştır:

  • 5510 Sayılı Kanun (mevzuat.gov.tr) Madde 25 (Malullük Aylığı): Çalışma gücünün veya vazifelerini yapamayacak derecede meslekte kazanma gücünün en az %60'ını kaybettiği Kurum Sağlık Kurulu'nca tespit edilen sigortalılar malul sayılır ve kendilerine malullük aylığı bağlanır.
  • 5510 Sayılı Kanun Madde 28 (Engellilik Nedeniyle Yaşlılık Emekliliği): Çalışma gücü kaybı %40 ila %59 arasında olan veya vergi indiriminden yararlanan sigortalılara yaş şartı aranmaksızın kademeli prim günü ve sigortalılık süresi ile yaşlılık aylığı bağlanır.
  • SGK Bankacılık Tip Protokolü Güvencesi: Protokolde promosyon hakkı tanınan kitle 'Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan emekli, malullük, vazife malullüğü, dul ve yetim aylığı alan tüm vatandaşlar' olarak açıkça tanımlanmıştır. Dolayısıyla aylığın kaynağı promosyon hakkını değiştirmez.

5378 Sayılı Kanun Kapsamında Ayrımcılık Yasağı ve Eşit Promosyon İlkesi

Bankaların engelli veya malul emeklilere yönelik farklı muamele yapmasını engelleyen en kritik zemin 5378 sayılı Kanun'dur:

  • 5378 Sayılı Engelliler Hakkında Kanun (mevzuat.gov.tr) Madde 4: Engellilere yönelik her türlü doğrudan ve dolaylı ayrımcılık yasaktır. Engellilerin bankacılık ve finans hizmetlerine eşit koşullarda erişimi devlet garantisindedir.
  • Daha Düşük Promosyon Teklif Edilemez: Bir banka normal bir emekliye maaş baremine göre 18.000 TL promosyon ödüyorsa, aynı maaşı alan engelli emekliye 'raporunuz var' diyerek 10.000 TL teklif edemez. Bu durum Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK) nezdinde ağır idari para cezasını gerektirir.
  • Erişilebilirlik Zorunluluğu: Bankalar engelli emeklilerin şubeye gitmeden mobil veya internet bankacılığı üzerinden ya da adrese teslim maaş hizmetiyle promosyon sözleşmesi imzalamasını sağlamakla yükümlüdür.

Süreli Sağlık Kurulu Raporu ve SGK Kontrol Muayenesi Sürecinde Promosyon

Malul ve engelli emeklilerin en çok endişe ettiği konu rapor süreleridir. Sağlık kurulu raporu 1 veya 2 yıl süreli olarak verilmişse ne olur?

  1. Raporun Süreli Olması Promosyona Engel Değildir: Banka sözleşme anındaki resmi SGK maaş kütüğünü esas alır. Sözleşme imzalanırken emeklinin SGK sisteminde aktif maaş kaydı bulunuyorsa banka 3 yıllık promosyonu peşin ödemekle yükümlüdür. 'Raporunuz seneye bitiyor' denilerek süre kısaltılamaz.
  2. Kontrol Muayenesinde Maaş Durursa Ne Olur?: Kontrol muayenesi döneminde hastane randevusu veya kurul onayı geciktiği için SGK bazen maaşı 1-2 ay tedbiren durdurabilir (aylık askıya alınır). Yeni rapor kuruma ulaştığında maaş geriye dönük toplu olarak ödenir.
  3. Ceza Kesintisi Yapılamaz: Maaşın kontrol muayenesi sebebiyle geçici durması durumunda banka taahhüdün ihlal edildiğini iddia ederek promosyonu tek taraflı iptal edemez ve emekliye ceza faturası çıkaramaz. Toplu maaş yattığında 3 yıllık sözleşme kaldığı yerden aynen işlemeye devam eder.
  4. Malullük Kalıcı Olarak Son Bulursa: Eğer sağlık kurulu kişinin çalışma gücünü geri kazandığına hükmedip aylığı kalıcı olarak keserse, sadece kalan sürenin promosyonu kıstelyevm (gün hesabı) ile iade edilir; ilave bir tazminat talep edilemez.

2026 Emeklilik Türlerine Göre Promosyon Karşılaştırma Tablosu

Aşağıdaki semantik tabloda, malul, engelli ve normal emeklilerin promosyon alma koşulları, hakları ve yasal korumaları karşılaştırılmıştır:

Emeklilik Statüsü Dayanak Kanun Promosyon Alma Hakkı Taahhüt Süresi 2026 Tahmini Promosyon Tutarı
Malullük Aylığı Alanlar (%60+ Kayıp) 5510 S.K. Md. 25 Tam ve Eşit Hak 3 Yıl (36 Ay) 15.000 – 21.000 TL
Engelli Erken Emekliliği (%40-%59) 5510 S.K. Md. 28 Tam ve Eşit Hak 3 Yıl (36 Ay) 16.000 – 24.000 TL
Vazife Malulleri (Gazi / Görev) 5510 S.K. Md. 47 / 5434 S.K. Tam ve Eşit Hak 3 Yıl (36 Ay) 18.000 – 25.000 TL
Normal Yaşlılık Emeklileri 5510 S.K. Geçici Md.ler Tam ve Eşit Hak 3 Yıl (36 Ay) 15.000 – 24.000 TL

Vasi Tayin Edilen Zihinsel Engelli Emeklilerde Promosyon Başvuru Prosedürü

Zihinsel veya ağır bedensel engeli sebebiyle fiil ehliyeti kısıtlanan ve mahkemece vasi atanan emeklilerde promosyon başvurusu özel bir hukuki usule tabidir:

  • Vasi Kararı ve Kesinleşme Şerhi: Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından verilen vasilik kararının ve arkasındaki 'Kesinleşme Şerhi'nin aslı veya onaylı sureti bankaya ibraz edilir.
  • Ek İzin Kararı Şartı Var mıdır?: Türk Medeni Kanunu'nun 462. maddesi gereğince vesayet altındaki kişinin mal varlığına ilişkin olağanüstü işlemlerde mahkeme izni gerekir. Ancak maaş promosyonu doğrudan doğruya kısıtlının menfaatine olan nakit bir hibe ve gelir artırıcı işlem olduğundan çoğu mahkeme genel vasilik yetkisini yeterli görmektedir. Kimi bankaların talep ettiği ek 'promosyon anlaşması yapma izin kararı' sulh hukuk mahkemesinden kısa bir dilekçeyle 1-2 haftada temin edilebilir.
  • Promosyon Parasının Tasarrufu: Promosyon bedeli vasi adına değil, doğrudan kısıtlı emeklinin adına açılan mevduat hesabına yatırılır. Vasi bu parayı kısıtlının sağlık, barınma ve bakım ihtiyaçları doğrultusunda harcamakla yükümlüdür.

Adım Adım Engelli Emekli Maaş Taşıma ve Promosyon Başvuru Rehberi

Engelli ve malul emeklilerin maaşlarını en avantajlı bankaya taşıyıp promosyonlarını almaları için 5 adımlı rehber:

  1. e-Devlet Üzerinden Kredi ve Bloke Teyidi: turkiye.gov.tr adresine giriş yapılarak mevcut maaş hesabında bloke olup olmadığı kontrol edilir. Tüketici kredisi veya KMH borcu maaş taşımaya engel teşkil edemez.
  2. Banka Karşılaştırması ve Teklif İncelemesi: Bankaların sunduğu nakit promosyon ve engelli müşterilere özel ayrıcalıklar (ücretsiz adrese teslim maaş, öncelikli sıra, ücretsiz para transferi) değerlendirilir. Maaş Taşıma ve Başvuru Rehberi üzerinden en güncel teklifler incelenir.
  3. e-Devlet'ten Banka Değişikliği: '4A/4B/4C Banka ve Adres Değişikliği' hizmeti seçilerek yeni banka ve istenen şube tercih edilir. İşlem tamamen dijitaldir.
  4. İlk Maaşın Yeni Bankaya İntikali: Takip eden ayın tahsis gününde ilk aylık yeni bankaya intikal eder.
  5. Promosyon Taahhütnamesinin Onaylanması: Mobil uygulama veya şubeden 3 yıllık taahhüt onaylanır; promosyon tutarı 3 iş günü içinde hesaba geçer.

TİHEK ve BDDK Nezdinde Engelli Ayrımcılığı Şikayet Prosedürü

Bankaların engelli veya malul emeklilere yönelik keyfi ret kararları, Türk Ceza Kanunu'nun 122. maddesinde düzenlenen nefret ve ayrımcılık suçu ile 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu kapsamında doğrudan ağır idari yaptırımlara tabidir.

Ayrımcılığa maruz kalan emeklilerin izleyebileceği yasal yaptırım adımları:

  • TİHEK Başvurusu (6701 Sayılı Kanun): Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu'na e-Devlet üzerinden ücretsiz başvuru yapılabilir. TİHEK, engellilik temelinde ayrımcılık yaptığı tespit edilen bankalara 2026 yılı itibarıyla yüzbinlerce lirayı bulan ağır idari para cezaları uygulamaktadır.
  • BDDK Tüketici Şikayet Hattı: BDDK'ya yapılan başvurularda bankanın genel müdürlüğünden derhal savunma istenir. Bankalar mevzuata aykırı şube uygulamalarını ivedilikle düzeltmek ve promosyonu ödemek durumunda kalır.
  • Tüketici Mahkemelerinde Manevi Tazminat Davası: Şube personelinin onur kırıcı veya dışlayıcı tutumuna maruz kalan engelli bireyler, 6502 sayılı Kanun kapsamında tüketici mahkemelerinde banka aleyhine maddi ve manevi tazminat davası açma hakkına sahiptir.

Banka Şubesine Ayrımcılık Yasağı ve Promosyon Ödeme İtiraz Dilekçesi

Şubenin sağlık raporunu veya kontrol muayenesini bahane ederek promosyon ödemeyi reddetmesi durumunda verilecek resmi itiraz dilekçesi:

T.C. ......................... BANKASI ......................... ŞUBESİ MÜDÜRLÜĞÜ'NE

BAŞVURU SAHİBİ : ..................................................... (T.C. Kimlik No: .........................)
ADRES : ............................................................................................................
TELEFON : .....................................................
TAHSİS NO : .....................................................

KONU : 5378 Sayılı Engelliler Hakkında Kanun ve SGK Tip Protokolü Uyarınca Ayrımcılık Yapılmaksızın Emekli Promosyonumun Ödenmesi Talebidir.

AÇIKLAMALAR :

1. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı'ndan ......................... tahsis numarası ile 5510 sayılı Kanun kapsamında malullük / engelli erken yaşlılık aylığı almaktayım. Aylığım şubeniz nezdinde bulunan ................................................................. IBAN numaralı hesaba yatmaktadır.
2. Şubeniz personeli tarafından sağlık kurulu raporumun 'süreli' olduğu veya 'kontrol muayenesi' bulunduğu gerekçe gösterilerek tarafımla 3 yıllık promosyon sözleşmesi akdedilmekten imtina edilmiştir.
3. 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun'un 4. maddesi açıkça; engellilerin bankacılık ve finans hizmetlerine erişiminde her türlü ayrımcılığı kesin bir dille yasaklamaktadır. SGK ile Bankanız arasındaki protokol hükümleri, aktif aylık alan tüm vatandaşların eşit haklara sahip olduğunu düzenlemiştir.
4. Raporun süreli olması sözleşme akdine hukuken engel olmayıp, ileride kontrol muayenesi sebebiyle aylığın kalıcı kesilmesi halinde dahi kalan sürenin iadesi kıstelyevm (gün hesabı) ile zaten teminat altındadır. Şubenizin peşin ret kararı açık bir hak ihlalidir.

HUKUKİ SEBEPLER : 5378 Sayılı Kanun m. 4, 5510 Sayılı Kanun m. 25, 28 ve SGK Bankacılık Tip Protokolü.

SONUÇ VE İSTEM :
Yukarıda izah edilen amir mevzuat hükümleri çerçevesinde; şahsıma yönelik hukuka aykırı ayrımcı uygulamanın derhal sonlandırılarak hak ettiğim 3 yıllık nakit promosyon tutarının hesabıma aktarılmasını; aksi halde Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), BDDK ve TBB Müşteri Hakem Heyeti nezdinde yasal şikayet yollarına başvurulacağını bildirir, gereğinin yapılmasını saygılarımla arz ve talep ederim. .../.../2026

Adı Soyadı : .....................................................
İmza : .....................................................

Sıkça Sorulan Sorular

Malulen emekli olanlar banka promosyonu alabilir mi?

Evet. Malullük aylığı alan SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı emeklileri normal emeklilerle tamamen eşit haklara sahiptir ve 18.000 TL - 24.000 TL arasındaki nakit promosyonu alabilirler.

Süreli engelli raporu olanlara banka 3 yıllık promosyon verir mi?

Evet. Raporun süreli olması promosyona engel değildir. SGK'da aktif maaş kaydı bulunan her engelli emekliyle banka 3 yıllık promosyon sözleşmesi imzalamak zorundadır.

Kontrol muayenesinde rapor yenilenirken maaş gecikirse ceza kesilir mi?

Hayır. Rapor gecikmesi sebebiyle maaşın 1-2 ay durması halinde promosyon sözleşmesi askıya alınır. Yeni rapor onaylanıp toplu maaş yattığında süreç aynen devam eder; ceza kesilemez.

Banka engelli emekliye daha düşük promosyon teklif edebilir mi?

Hayır. 5378 sayılı Kanun gereği bankacılık hizmetlerinde engellilere ayrımcılık yapılamaz. Normal yaşlılık emeklisi ne kadar alıyorsa engelli emekli de aynı tutarı alır.

Engelli emekli maaşını e-Devlet'ten başka bankaya taşıyabilir mi?

Evet. e-Devlet Kapısı üzerinden 4A/4B/4C Banka Değişikliği menüsünden şubeye dahi gitmeden maaşınızı en yüksek promosyon veren yeni bankaya aktarabilirsiniz.