Vasi Altındaki, Yaşlı ve Yatağa Bağımlı Emekliler İçin Promosyon Rehberi 2026

Türkiye'de ileri yaş, kronik rahatsızlıklar, demans, alzheimer gibi zihinsel melekeleri etkileyen hastalıklar veya bedensel engeller nedeniyle kendi iradesiyle banka şubesine gidemeyen ya da hukuki işlem yapma ehliyetini kaybetmiş yüz binlerce emekli vatandaş bulunmaktadır. Bu vatandaşların yasal hakları olan emekli promosyonlarından eksiksiz faydalanabilmesi, özel hukuki ve operasyonel prosedürlere tabidir. Bu kapsamlı rehberde, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) vesayet hükümleri, Sosyal Güvenlik Kurumu protokolleri ve bankaların evde hizmet uygulamaları dairesinde vasi altındaki, yatağa bağımlı ve yaşlı emeklilerin promosyon alma süreçleri tüm detaylarıyla incelenmektedir.

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu Kapsamında Vesayet Hükümleri

4721 sayılı TMK'nın 405. maddesi uyarınca akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle işlerini göremeyen ya da korunması gereken erginler kısıtlanır ve kendilerine bir vasi atanır. Kısıtlı emeklinin bankacılık işlemleri şu yasal esaslara göre yürütülür:

• Vasinin Temsil Yetkisi (TMK m. 448): Vasi, vesayet altındaki kişinin kişiliği ve malvarlığı ile ilgili bütün menfaatlerini korumak ve hukuki işlemlerde onu temsil etmekle yükümlüdür.
• Mahkeme İzni Gerektiren Haller (TMK m. 462): Bankalar, 3 yıllık süreli taahhüt içeren promosyon sözleşmelerini "bağlayıcı taahhüt altına girme" olarak yorumlayabilmekte ve vasiden vesayet makamı olan Sulh Hukuk Mahkemesi'nden alınmış "Promosyon Sözleşmesi İmzalama İzin Kararı" talep edebilmektedir.
• Kısıtlının Haklarının Korunması: Promosyon bedeli kesinlikle vasinin şahsi hesabına ödenemez. Meblağ, kısıtlının T.C. kimlik numarasına bağlı maaş hesabına tahakkuk ettirilir. Vasi bu parayı kısıtlının beslenme, tedavi, ilaç ve bakım giderleri doğrultusunda harcamakla mükelleftir.

Durumlara Göre Başvuru Yolları ve İstenen Belgeler Matrisi

Yaşlı ve kısıtlı emeklilerin hukuki durumlarına göre izlemesi gereken yol haritası:

Kamu Bankalarının Evde Maaş ve Promosyon Hizmeti

Zihinsel olarak şuuru yerinde olan ancak fiziksel engeli, felç durumu veya aşırı yaşlılığı sebebiyle evden çıkamayan emekliler için SGK ve kamu bankaları (Ziraat Bankası, Halkbank, VakıfBank) "Evde Maaş ve Hizmet Protokolü" uygulamaktadır:

1. e-Devlet veya SGK İl Müdürlüğü Başvurusu: Emekli veya yakını tarafından tam teşekküllü devlet hastanesinden alınmış "şubeye gidemez, evde bakım gereklidir" ibareli sağlık kurulu raporu ile SGK'ya başvurulur.
2. Banka Mobil Hizmet Ekibinin Eve Gelmesi: Bankanın yetkili personeli randevu verilen günde emeklinin ikametgah adresine bizzat gelir.
3. Kimlik Tespiti ve İmza/Parmak İzi: Emeklinin kimlik kartı taranır, promosyon sözleşmesi okunarak emeklinin ıslak imzası veya okuma-yazma/fiziksel kısıt durumunda noter onaylı parmak izi usulüyle taahhütname tescil edilir.
4. Promosyon Ödemesi: Taahhüt onaylandıktan sonra promosyon bedeli hesaba yatırılır veya talep edilmişse konutta nakit olarak teslim edilir.

Sulh Hukuk Mahkemesi İçin Promosyon İzin Talep Dilekçesi

.................... NÖBETÇİ SULH HUKUK MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİ'NE
(Vesayet Makamı Sıfatıyla)

Dosya Esas No: 20... / ...... E.
Karar No     : 20... / ...... K.

Talepte Bulunan (Vasi) : ....................................................
T.C. Kimlik Numarası   : .........................
İkametgah Adresi       : ....................................................
Kısıtlı Emekli         : ....................................................
T.C. Kimlik Numarası   : .........................
Konu                   : Kısıtlı Adına Emekli Maaş Promosyon Sözleşmesi İmzalanması İçin Yetki ve İzin Verilmesi Talebidir.

AÇIKLAMALAR:
1. Mahkemenizin yukarıda esas ve karar numarası belirtilen ilamı ile kısıtlı ....................................'ya vasi olarak atanmış bulunmaktayım. Vesayet kararı kesinleşmiş olup görevim devam etmektedir.

2. Kısıtlı, Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan 4A/4B/4C kapsamında emekli aylığı almaktadır. Kısıtlının maaş aldığı .................... Bankası tarafından emeklilere 3 yıl süreli taahhüt karşılığında ........... TL tutarında nakit promosyon ödemesi yapılmaktadır.

3. Kısıtlının menfaatine olan bu promosyon gelirinin tahsil edilebilmesi ve kısıtlının bakım, tedavi, ilaç ve iaşe masraflarında kullanılabilmesi amacıyla banka şubesine müracaat edilmiş; ancak banka yetkilileri 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 462. maddesi gereğince mahkemenizden özel "promosyon sözleşmesi akdetme yetkisi" getirilmesini talep etmiştir.

4. Kısıtlının yüksek yararı ve maddi refahı doğrultusunda bu izin kararının verilmesi zarureti hasıl olmuştur.

HUKUKİ SEBEPLER: 4721 sayılı TMK m. 405, 448, 462 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER       : Vesayet İlamı, Kısıtlıya Ait Maaş Bordrosu, Banka Bilgi Formu.

NETİCE VE TALEP:
Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle; kısıtlı .................................... adına ilgili banka nezdinde 3 yıllık emekli maaş promosyon taahhütnamesi imzalamak, tahakkuk edecek promosyon meblağını kısıtlının vadesiz hesabına aktarmak ve kısıtlının ihtiyaçlarında kullanmak üzere tarafıma yetki ve izin verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. .../.../2026

Vasi: ........................................
İmza: ................................................

5510 Sayılı Kanun ve Vesayet Altındaki Emeklinin Maaş Güvencesi

Vesayet altındaki kısıtlı emeklilerin maaş ve promosyon hakları, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 93. maddesi ile İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 82. maddesi kapsamında korunmaktadır. Bankaların veya üçüncü şahısların kısıtlının iradesizliğinden faydalanarak maaş veya promosyonuna el koyması, haciz uygulaması veya zorunlu yan ürün dayatması ağır cezai ve hukuki sorumluluk doğurur.

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) mevzuatı gereğince, vesayet altına alınan vatandaşların maaş ödeme adresleri doğrudan vesayet ilamında belirtilen vasiye veya mahkemenin onayladığı resmi kayyım hesabına bağlanır. Banka şubeleri, vasiye zorla kredi kartı, kredili mevduat hesabı (KMH) veya hayat sigortası satamaz; kısıtlının maaş promosyonunu bu tür yan ürünlerin kabulü şartına bağlayamaz (6502 S.K. m. 4).

Sulh Hukuk Mahkemesi'nden Promosyon Ek Kararı Nasıl Çıkarılır?

Birçok banka şubesinin hukuk müşavirliği, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 462. maddesi gereğince vasiye "promosyon taahhüdü imzalama yetkisi" şartı koşmaktadır. Bu yetki kararını almak oldukça pratik ve harçsız bir yargı işlemidir:

1. Vesayet Dosyasına Başvuru: Vasinin atandığı ilgili Sulh Hukuk Mahkemesi kalemine gidilir veya UYAP Vatandaş Portalı üzerinden e-İmza ile dilekçe gönderilir.
2. Gerekçeli Talep: Dilekçede emeklinin mevcut bankasından veya yeni geçeceği bankadan alacağı nakit promosyon miktarı belirtilir ve bu gelirin tamamen kısıtlının beslenme, tedavi, hasta bezi, ilaç ve bakım masraflarında kullanılacağı açıkça ifade edilir.
3. Tensip ve Karar: Hâkim dosya üzerinden inceleme yaparak genellikle 3 ila 7 iş günü içinde duruşma açmaksızın "Vasinin kısıtlı adına 3 yıllık emekli maaş promosyon taahhütnamesi imzalamasına ve tahakkuk eden promosyonun kısıtlı hesabına aktarılmasına izin verilmesine" dair ek karar tesis eder.
4. Bankaya İbraz: Mahkeme kaleminden "Aslı Gibidir" ve "Kesinleşme Şerhi" onaylı karar örneği alınarak banka şubesine teslim edilir. Banka işlemi derhal onaylamak ve parayı hesaba yatırmak zorundadır.

Huzurevi ve Yaşlı Bakım Merkezlerinde Kalan Emeklilerin Hakları

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'na bağlı resmi huzurevlerinde veya özel yaşlı bakım merkezlerinde ikamet eden emekli vatandaşlarımızın promosyon hakları kurum idareleri tarafından gasp edilemez. Uygulamadaki yasal çerçeve şunlardır:

• Şahsi Mülkiyet İlkesi: Emeklinin maaşı ve promosyonu bizzat kendi mülkiyetindedir. Bakımevi veya huzurevi yönetimleri, bakım ücreti alacaklarını gerekçe göstererek emeklinin promosyon hesabına el koyamaz veya bankadan doğrudan tahsil edemez.
• Vasi Denetimi ve Mahkeme Raporu: Huzurevinde kalan kısıtlı emeklinin vasisi, tahsil edilen promosyon parasını emeklinin şahsi konforu, özel ilaçları, giyim ve medikal ihtiyaçları için harcamakla yükümlüdür. Her yıl Sulh Hukuk Mahkemesi'ne sunulan "Yıllık Vesayet Hesap Raporu"nda promosyon gelirinin ve harcamalarının dökümü faturalarıyla birlikte mahkemeye ibraz edilir (4721 S.K. m. 454).
• Bankaların Kurumsal Hizmet Yükümlülüğü: Huzurevinde toplu olarak kalan yaşlılar için kamu bankaları ve protokol imzalayan özel bankalar, belirli dönemlerde kuruma özel mobil hizmet araçları ve personeller göndererek yaşlıların parmak izi veya kimlik doğrulamasıyla yerinde işlem yapmasını sağlamaktadır.

Noter Vekaletnamesi ile Promosyon Başvurusunda Bulunacak Yakınlar İçin Rehber

Zihni melekeleri tam olan ancak fiziksel engeli sebebiyle şubeye gidemeyen yaşlı emeklilerin yakınlarına çıkaracağı vekaletnamelerde şu hususlara dikkat edilmelidir:

1. Notere gidildiğinde vekaletname metnine açıkça "Tüm kamu ve özel bankalar nezdinde Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) emekli maaşını almaya, maaş hesabı açmaya ve kapatmaya, banka değişikliği yapmaya, 3 yıllık emekli maaş promosyon sözleşmesi imzalamaya, tahakkuk eden promosyon bedellerini nakden tahsil ve ahzu kabza yetkilidir" ibaresi yazdırılmalıdır.
2. Genel vekaletnameler bankaların hukuk servisleri tarafından yetersiz bulunabilmekte ve işlemler haftalarca bekletilebilmektedir.
3. 65 yaş üzerindeki vatandaşlar için noterler genellikle devlet hastanesinden aynı gün tarihli "Akli Melekeleri Yerindedir (Hukuki Ehliyet)" raporu talep etmektedir; bu rapor önceden temin edilmelidir.

SGK ve Bankalar Arasında Vesayet İşlemleri Eşgüdümü

Kısıtlı emeklinin vasisi olarak atanan vatandaşlar, mahkeme kararını SGK İl Müdürlüğü veya Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü kayıtlarına tescil ettirdikten sonra banka nezdindeki tüm süreçler resmi e-Devlet protokolü üzerinden otomatik olarak yetkili vasi üzerine aktarılır. Bu sayede emeklinin hak ettiği tüm promosyon tutarları yasal güvenceyle kısıtlının refahı için kesintisiz olarak tahsil edilmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular

Vasi tayin edilen kişi kısıtlı emekli adına promosyon başvurusu yapabilir mi?

Evet. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu uyarınca vasi, kısıtlı emeklinin tüm malvarlığını ve haklarını yönetme yetkisine sahiptir. Ancak bankalar genellikle promosyon taahhüdü için Sulh Hukuk Mahkemesi'nden 'banka promosyon sözleşmesi imzalama yetkisi' talep etmektedir.

Yatağa bağımlı veya şubeye gidemeyen yaşlı emekli promosyonu nasıl alır?

Ziraat Bankası, Halkbank ve VakıfBank başta olmak üzere birçok banka, SGK işbirliği ile konutta (evde) maaş ve promosyon hizmeti sunmaktadır. Ayrıca noterden alınan 'emekli maaşı ve promosyon işlemlerini yürütme' yetkili vekaletname ile yakınları da işlemi tamamlayabilir.

Sulh Hukuk Mahkemesi'nden promosyon için ek karar almak zorunlu mu?

Birçok banka şubesi, 4721 sayılı TMK'nın 462. maddesindeki 'olağanüstü yönetim işleri' kıyası ile vasiye mahkemeden özel promosyon izni getirmesini şart koşmaktadır. Bu nedenle vasinin vesayet makamına kısa bir dilekçe vererek ek izin alması süreci hızlandırır.

Demans veya Alzheimer hastası emekli için vekaletname çıkarılabilir mi?

Hayır. Fiil ehliyeti bulunmayan ve ayırt etme gücünü yitirmiş yaşlılar adına noterden vekaletname çıkarılamaz; bu işlem hukuken batıldır. Bu durumdaki emekliler için mutlaka Sulh Hukuk Mahkemesi'nden vasi atanması kararı alınmalıdır.

Vasi promosyon parasını kendi hesabına aktarabilir mi?

Hayır. Promosyon bedeli yalnızca kısıtlı emekli adına açılmış olan vadesiz mevduat hesabına yatar. Vasi, parayı kısıtlının bakım, sağlık ve iaşe giderleri için Sulh Hukuk Mahkemesi denetiminde ve yıllık hesap raporu vererek harcayabilir.