Vefat Eden Eşin Maaşında Anneye %50, Çocuğa %25 Promosyon Paylaşımı Nasıl Yapılır? Hisse Oranında Banka Başvuru Kılavuzu

Sosyal Güvenlik Kurumu (SSK 4A, Bağ-Kur 4B, Emekli Sandığı 4C) kapsamında emekli maaşı almaktayken vefat eden bir sigortalının hak sahiplerine (dul kalan eş ve yetim çocuklara) bağlanan ölüm aylıklarında, her bir hak sahibi kanuni hisse payı oranında (%50, %75 veya %25) ayrı ayrı nakit promosyon alma hakkına sahiptir. Bankacılık uygulamalarında şubelerin en sık yaptığı usul hatası; tüm hak sahiplerini aynı bankada toplanmaya zorlamak veya tek bir promosyon bedelini paylaştırmaya çalışmaktır. Oysa her hak sahibi bağımsız bir SGK maaş müşterisidir ve dilediği kamu ya da özel bankayı özgürce tercih edebilir.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 34. maddesi ölüm aylığının hak sahipleri arasındaki paylaştırılmasını emreder. Dul eşe çocuğu yoksa %75, çocuk varsa %50 oranında maaş tahsis edilirken; her bir yetim çocuğa ise %25 pay düşer. Promosyon anlaşmalarında bankalar bu hisseli net maaş baremlerini esas alarak ödeme yapar. Bu otoriter rehberde; vefat eden eşin ardından bağlanan aylıklarda hisse oranlı promosyon hesaplama mantığını, hak sahiplerinin bağımsız banka seçme serbestisini, 2026 somut getiri simülasyonunu, e-Devlet üzerinden adım adım başvuru krokisini ve bankaya verilecek resmi dilekçeyi ayrıntılarıyla inceliyoruz.

Yasal Çerçeve: 5510 S.K. Md. 34 Ölüm Aylığı Hisseleri ve SGK Protokolü

Ölüm aylığı bağlanan dul ve yetimlerin bankacılık ve promosyon statüsü emredici yasal düzenlemelere dayanır:

• 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (mevzuat.gov.tr) Madde 34: Sigortalının vefatı halinde dul kalan eşe kural olarak %50, aylık alan çocuğu bulunmaması ve kendisinin sigortalı çalışmaması durumunda %75 oranında ölüm aylığı bağlanır. Hak sahibi çocuklara ise kişi başı %25 oranında yetim aylığı tahsis edilir.
• Bağımsız Tahsis ve Dosya Numarası: Sosyal Güvenlik Kurumu her hak sahibine vefat eden sigortalının dosya numarasına bağlı ancak kendi T.C. kimlik numaraları üzerinden müstakil bir aylık tahsis kütüğü oluşturur. Dolayısıyla hak sahipleri tüzel veya müşterek bir bütün değil, her biri hukuken bağımsız birer gerçek kişi hak sahibidir.
• SGK Bankacılık Tip Protokolü Madde 4: SGK ile Türkiye Bankalar Birliği ve bankalar arasında imzalanan protokol hükümleri gereğince; 'Hak sahiplerine ödenecek promosyon tutarı, hak sahibinin hissesine düşen ve banka hesabına fiilen intikal eden aylık net ödeme tutarı esas alınarak belirlenir.' Dolayısıyla anne ayrı, çocuk ayrı birer SGK emekli müşterisi sayılır.

Bu yasal zemin, hak sahiplerinin bankalar karşısındaki en güçlü kalkanıdır. Banka yetkililerinin 'Maaş tek bir kökten geldiği için hepiniz aynı şubeden işlem yapmak zorundasınız' yönündeki iddiaları protokol hükümlerine ve tüketici hukukuna aykırıdır.

Hisse Oranına Göre Promosyon Dağılım Formülü: %50 Eş, %25 Çocuk Oranları

Bankalar promosyon tablosunda yer alan maaş baremlerini (10.000 TL altı, 10.000 - 15.000 TL, 15.000 - 20.000 TL ve 20.000 TL üzeri) uygularken vefat eden sigortalının toplam maaşına değil, hak sahibinin hesabına yatan net hisse tutarına bakar.

Maaş baremleri hesaplanırken vefat eden emeklinin maaşının nasıl dağıtıldığını bir simülasyonla somutlaştıralım:

• Vefat Eden Emeklinin Ham Maaşı: 32.000 TL
• Dul Kalan Anne (%50 Hisse): 32.000 × %50 = 16.000 TL Aylık Gelir
• Yetim Çocuk 1 (%25 Hisse): 32.000 × %25 = 8.000 TL Aylık Gelir
• Yetim Çocuk 2 (%25 Hisse): 32.000 × %25 = 8.000 TL Aylık Gelir

Bu dağılımda anne 16.000 TL maaş diliminden (15.000 – 20.000 TL baremi), çocuklar ise 8.000 TL maaş diliminden (10.000 TL altı barem) promosyon almaya hak kazanır. Aile toplamında tek bir promosyon değil, 3 ayrı promosyon ödemesi tahsil edilir. Eğer vefat eden emeklinin maaşı tek başına 20.000 TL bareminde olsaydı ve tek ödeme yapılsaydı toplamda 18.000 TL civarında promosyon alınacakken; hisseli dağıtımda anne 16.000 TL, her bir çocuk 9.000 TL alarak aile bütçesine toplam 34.000 TL sıcak para girişi sağlanabilmektedir.

Hak Sahiplerinin Ayrı Banka Seçme Özgürlüğü ve Bağımsız Taahhüt Hakkı

Banka şubelerinde çalışan personelin en büyük yanılgısı, vefat eden kişinin tüm hak sahiplerinin aynı banka şubesinden işlem yapması gerektiği iddiasıdır. Bu durum hem mevzuata hem de bankaların genel müdürlük operasyon yönergelerine aykırıdır.

Hukuki gerçekler ve hak sahiplerinin sahip olduğu serbestlikler şunlardır:

1. Farklı Banka Tercihi Anayasal ve Sözleşmesel Haktır: Anne maaşını evine en yakın olan Ziraat Bankası veya Halkbank'tan almak isterken, üniversite öğrencisi olan çocuk kampüsünde yaygın olan Yapı Kredi, İş Bankası veya Akbank'ı seçebilir. SGK sistemi her hak sahibinin IBAN bilgisini T.C. kimlik numarası bazında ayrı ayrı kaydeder.
2. Taahhüt Süreleri ve Yükümlülükleri Bağımsızdır: Annenin 3 yıllık taahhüdü devam ederken, çocuk mezun olup yetim aylığı kesilirse ya da bankasını değiştirmek isterse, annenin taahhüdü bundan kesinlikle etkilenmez. Banka annenin maaşından çocuk adına herhangi bir ceza veya kesinti yapamaz.
3. Farklı Ek Kampanyalardan Bağımsız Yararlanma: Anne otomatik fatura talimatı ve emekli kredi kartı kullanarak ilave nakit ödül kazanırken; çocuk genç müşteri paketleri, EFT/Havale muafiyeti ve eğitim destek kredisi sunan özel bankanın avantajlarını tercih edebilir.
4. Müşterek Hesap Zorunluluğu Yoktur: Hak sahipleri reşit oldukları müddetçe kendi adlarına açılan müstakil mevduat hesaplarını kullanırlar. Bankanın 'tek hesap açalım, parayı oradan çekin' teklifi kesin bir dille reddedilmelidir.

Bankaların dul ve yetimlere yönelik güncel ödeme baremlerini Promosyon Hesaplama Aracı ile kolayca test edebilirsiniz.

2026 Hisse Oranlarına Göre Dul ve Yetim Promosyon Dağılım Tablosu

Aşağıdaki semantik tabloda, 2026 yılı güncel banka promosyon protokollerine göre farklı hisse paylaşımlarında hak sahiplerinin cebine girecek tahmini net nakit tutarlar ve barem aralıkları özetlenmiştir:

Çalışan veya Kendi Emekli Aylığı Olan Eşin Promosyon Durumu

Dul kalan eş kendisi de emekliyse veya aktif olarak sigortalı bir işte çalışıyorsa 5510 sayılı Kanun gereği ölüm aylığı hissesi otomatikman %50 olarak uygulanır. Çocuk olmasa dahi kendi geliri bulunan dul eş %75 değil %50 oranında maaş alır.

Bu durumdaki eşlerin çifte promosyon optimizasyonu şu stratejiyle yürütülmelidir:

• Kendi Emekli Maaşı İçin Promosyon: Kendi adına hak kazandığı emekli aylığını A Bankası'ndan alarak en üst baremden (örneğin 20.000 TL baremi üzerinden 18.000 TL) promosyon tahsil eder.
• Vefat Eden Eşten Gelen Dul Aylığı İçin Promosyon: Eşinden bağlanan %50 hisseli ölüm aylığını B Bankası'na taşıyarak o bankadan da ikinci bir bağımsız promosyon (örneğin 12.000 TL) tahsil eder.
• Toplam Finansal Avantaj: Eş böylece 3 yıl içinde toplam 30.000 TL ile 35.000 TL arasında çifte nakit promosyonu tamamen yasal ve mevzuata uygun biçimde hesabına aktarabilir.

SGK sisteminde her aylık türü farklı bir tahsis numarasıyla takip edildiği için iki maaşın promosyonu birbirini kesinlikle engellemez. Detaylı çift maaş optimizasyonu için Çift Maaş Alan Emeklilere Çifte Promosyon Rehberi sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Yetim Aylığı Kesilen Çocuklarda (Mezuniyet, İşe Giriş) Promosyon İadesi

Yetim aylığı alan çocukların hayatında meydana gelen değişiklikler promosyon sözleşmesini nasıl etkiler? En çok karşılaşılan senaryolar:

1. Erkek Çocukların Öğrenim Durumu: Erkek çocuklar ortaöğrenimde 20, yükseköğrenimde (üniversite) 25 yaşını doldurduklarında yetim aylıkları kesilir. Aylık kesildiğinde banka 3 yıllık sürenin kalan kısmı için gün hesabı (kıstelyevm) yaparak haksız kalan tutarı talep eder. Örneğin 36 aylık taahhüt verip 9.000 TL promosyon alan ve 12. ayda okulu biten çocuk, kalan 24 ayın bedeli olan 6.000 TL'yi iade eder.
2. Kız Çocuklarının İşe Girmesi veya Evlenmesi: Kız çocukları evlendiklerinde kendilerine 5510 sayılı Kanun'un 37. maddesi uyarınca 2 yıllık aylık tutarında evlenme ödeneği (çeyiz parası) ödenir ve yetim aylığı son bulur. Aynı şekilde kalan promosyon gün hesabı ile iade edilir.
3. Hisselerin Anneye Geri Dönmesi: Çocukların yetim aylığı kesildiğinde, çocukların %25'lik payları düşer ve annenin hissesi otomatik olarak %50'den %75'e yükselir. Annenin maaşı arttığı için anne kendi bankasına başvurarak bir üst promosyon dilimine geçiş farkını talep etme hakkı kazanır!

Adım Adım e-Devlet ve Şubeden Dul-Yetim Promosyon Başvuru Krokisi

Ölüm aylığı bağlanan aile fertlerinin promosyonlarını en yüksek tutardan ve sorunsuz alabilmesi için 5 aşamalı yol haritası:

1. e-Devlet Üzerinden Emekli Aylık Bilgisi Kontrolü: Hak sahipleri turkiye.gov.tr adresine kendi T.C. kimlik numaraları ve şifreleriyle giriş yapar. '4A/4B/4C Emekli Aylık Bilgisi' hizmetinden hisselerine düşen net aylık tutarını teyit ederler.
2. Banka Karşılaştırması ve Seçimi: Her hak sahibi kendi maaş baremine en yüksek teklifi veren bankayı belirler. Anne kamu bankasını, çocuklar özel bankayı seçebilir.
3. Banka Değişikliği Bildirimi: e-Devlet Kapısı'ndaki 'Banka ve Adres Değişikliği' ekranından yeni banka ve şube seçilir. Başvuru takip eden ilk maaş gününde yürürlüğe girer.
4. İlk Maaşın Hesaba Yatması: Yeni bankaya ilk hisseli maaş intikal ettiğinde promosyon sözleşmesi imzalanmaya hazır hale gelir.
5. Mobil Bankacılık veya Şubeden Taahhüt Onayı: İnternet şubesinden veya şubeye gidilerek '3 Yıl Maaş Alma Taahhütnamesi' onaylanır. Promosyon bedeli genellikle 3 iş günü içinde hesaba peşin yatar.

Banka Şubesine Hitaben Hisse Oranında Bağımsız Promosyon Başvuru Dilekçesi

Banka şubesindeki memurun hak sahiplerini birlikte işlem yapmaya zorlaması veya eksik ödeme teklif etmesi durumunda şube müdürlüğüne sunulacak noter onaylı/kayıtlı resmi dilekçe örneği:

T.C. ......................... BANKASI ......................... ŞUBESİ MÜDÜRLÜĞÜ'NE

BAŞVURU SAHİBİ (HAK SAHİBİ) : ..................................................... (T.C. Kimlik No: .........................)
ADRES : ............................................................................................................
TELEFON : .....................................................
TAHSİS / DOSYA NO : .....................................................

KONU : 5510 Sayılı Kanun Madde 34 Uyarınca Tarafıma Bağlanan Ölüm Aylığı Hissesi Oranında Bağımsız Banka Promosyonu Ödenmesi Talebidir.

AÇIKLAMALAR :

1. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından müteveffa .................................................'ın vefatı sebebiyle tarafıma %......... hisse oranı karşılığında ölüm (dul/yetim) aylığı bağlanmış bulunmaktadır.
2. Bahse konu aylığım Şubenizin nezdinde bulunan ................................................................. IBAN numaralı vadesiz mevduat hesabıma muntazaman yatmaktadır.
3. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı ile Bankanız arasında akdedilen 'Emekli Maaş Ödemeleri ve Promosyon Protokolü' hükümleri gereğince; hak sahiplerine ödenecek promosyon tutarı, hak sahibinin hissesine düşen ve banka hesabına fiilen intikal eden aylık net ödeme tutarı esas alınarak belirlenir.
4. Şubeniz nezdinde diğer hak sahiplerinden bağımsız olarak 3 (üç) yıl süre ile aylığımı Bankanızdan almayı taahhüt etmekteyim. Diğer hak sahiplerinin banka tercihi veya işlem durumu şahsımın münferit sözleşme hakkına engel teşkil etmemektedir.

HUKUKİ SEBEPLER : 5510 Sayılı Kanun m. 34, 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 4 ve SGK Bankacılık Tip Protokolü.

SONUÇ VE TALEP :
Yukarıda izah edilen amir mevzuat hükümleri dairesinde; hisseme düşen net aylık tutarı baremine tekabül eden 3 yıllık nakit promosyon tutarının hesaplanarak ivedilikle mevduat hesabıma aktarılmasını, başvurumun reddi halinde gerekçesinin 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu uyarınca yazılı olarak tarafıma bildirilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. .../.../2026

Adı Soyadı : .....................................................
İmza : .....................................................

Sıkça Sorulan Sorular